ދަ ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް އެގްރީމެންޓް އޮން ބަޔޯޑައިވަރސިޓީ ބިޔޯންޑް ނެޝަނަލް ޖޫރިސްޑިކްޝަން(ބީބީއެންޖޭ) ގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓް ޗައިނާގައި ގާއިމުކުރުމަށް އެ ގައުމުން ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރިހަމަ ތާއީދު އޮތްކަން ހާމަކޮށްފި އެވެ.
ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ތާއިދުކުރާކަން ހާމަކުރެއްވީ، ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭގޮތުން އދ. ގައި މިހާރު ކުރިއަށްދާ ތިންވަނަ ތައްޔާރީ ކޮމިޝަން (ޕްރެޕްކޮމް 3) ގެ ބައްދަލުވުގައި، ދިވެހި ރާއްޖެއިން އދ. އަށް ކަނޑައަޅުއްވާފައި ހުންނަވާ ދާއިމީ މަންދޫބު، ޢަލީ ނަޞީރު މުޙައްމަދު އިއްޔެ ދެއްވި ރަސްމީ ބަޔާނުގައެވެ. މަންދޫބުގެ ބަޔާނުގައި، ޗައިނާގެ ހުށަހެޅުމަކީ، ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ އެއްބަސްވުން ފުރިހަމަ އަދި ނަތީޖާ ނެރެވޭނެ ފަދަ ގޮތެއްގައި ތަންފީޒު ކުރުމަށް ޗައިނާގެ ހުރި ގާބިލުކަމާއި، ތައްޔާރީ ހާލަތު ދައްކުވައިދޭ ހަރުދަނާ އަމަލީ ހުށަހެޅުމެއްކަން ފާހަގަކުރައްވައި ތައުރީފު ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
ޗައިނާއިން ހުށަހަޅާފައިވަނީ އެގައުމުގެ ފޫޖިއާން ޕްރޮވިންސްގެ އައްސޭރިފަށުގެ ސިޓީއެއް ކަމަށްވާ ޒިއާމެންގައި ’ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ‘ ސެކްރެޓޭރިއަޓް ގާއިމުކުރުމަށެވެ. ޗައިނާގެ އިތުރުން ’ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ‘ ސެކްރެޓޭރިއަޓް ގާއިމުކުރަން ހުށަހަޅާފައިވަނީ ބެލްޖިއަމް އިންނާއި ޗިލީއިންނެވެ.
’ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ‘ ސެކްރެޓޭރިއަޓް ޗައިނާގައި ގާއިމުކުރުމަށް އެގައުމުން ހުށަހެޅި ހުށަހެޅުމަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ތާއީދުކުރަން ނިންމި ނިންމުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެއާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު އޮތް ’ކޮމްޕްރެހެންސިވް ސްޓްރެޓީޖިކް ކޯޕަރޭޓިވް ޕާޓްނަޝިޕް‘ (2024-2028) އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް ބަދަހިކުރުމުގެ ސިޔާސަތާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ނިންމާފައިވާ ނިންމުމެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ރަސްމީ މިޝަންތަކުން ހާމަކޮށްފައިވާ އެންމެ ފަހުގެ މައުލޫމާތުތަކާއި ހާރިޖީ މަޝްވަރާތަކަށް ބަލާއިރު، ޗައިނާގެ ހުށަހެޅުމަށް ރާއްޖެއިން ތާއީދުކުރާ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް:
ޤާބިލުކަމާއި ތައްޔާރީތައް: ކަނޑުތަކާ ބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ ނުވަތަ ހައިސީސް ޓްރީޓީ ފުރިހަމައަށް އަދި ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި، ޗައިނާގެ ޒިއާމެން ސިޓީގައި ހުރި އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކާއި އެ ޤައުމުގެ ފަންނީ ޤާބިލުކަން ހިމެނޭހެން ޗައިނާއިން ހުށަހަޅާފައިވާ ”އަމަލީ ހުށަހެޅުމަށް“ ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ ތައުރީފުކޮށްފައެވެ.
ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތައް(ސިޑްސް)ގެ މަސްލަހަތު: ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ކުދި ޖަޒީރާ ޤައުމުތަކުގެ އިސް ސަފުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޤައުމެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، ކަނޑުތަކުގެ ވަސީލަތްތައް ހަމަހަމަކަމާއެކު ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ކަނޑުގެ ސައިންސާއި ޓެކްނޮލޮޖީ ބަދަލުކުރުމަށާއި ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރުމަށް ޗައިނާއިން ވެފައިވާ އިލްތިޒާމަކީ ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއިން ދެކެއެވެ.
ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ހަމަޖެހުން: ރާއްޖެއިން މި ހުށަހެޅުމަށް ތާއީދުކޮށްފައިވަނީ ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ވެވުނު މަތީ ފަންތީގެ އެއްބަސްވުންތަކަކަށް ފަހުގައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޑިސެމްބަރު 2025 ގައި އެކުލަވާލެވުނު 600 މިލިއަން ރެންމިންބީގެ ތަރައްޤީގެ އެހީގެ ޕެކޭޖު ހިމެނެއެވެ.
2026 މާރިޗު 23 އިން އޭޕްރީލް 2 ގެ ނިޔަލަށް އދ. ގެ މައި މަރުކަޒުގައި މިހާރުކުރިޔަށްދާ ބީބީއެންޖޭ ތައްޔާރީ ކޮމިޝަންގެ ތިންވަނަ ދައުރުގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި، މި މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކޮށްފައިވާ 86 ގައުމުގެ މަންދޫބުންް ބައިވެރިވެފައި ވެއެވެ. މި ބައްދަލުވުންތަކުގައި މަންދޫބުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މަޝްވަރާ ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނީ މުޢާހަދާ އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، ދާއިމީ ސެކްރެޓޭރިއަޓެއް ގާއިމުކުރުމުގެ އިންތިޒާމުތަކާއި، މާލީ ނިޒާމުތައް އެކަށައެޅުމުގެ އިތުރުން، މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ ފުރަތަމަ މަހާސިންތާ (ކޮޕް-1) ބޭއްވުމުގައި އަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ކަނޑައެޅުން ހިމެނެއެވެ. އަދި، ސެކްރެޓޭރިއަޓް ހޯސްޓްކުރުމަށް ކުރިމަތިލާފައިވާ ގައުމުތަކުން ހުށަހަޅާފައިވާ ”ޕްރެކްޓިކަލް ޕްރޮޕޯސަލް“ ތަކާއި، އެ ގައުމުތަކާއެކު ވެވޭނެ އެއްބަސްވުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން މަންދޫބުން ދަނީ މަޝްވަރާކޮށް މުރާޖައާ ކުރަމުންނެވެ.
ބީ.ބީ.އެން.ޖޭ. ސެކްރެޓޭރިއަޓް ގާއިމުކުރާނެ ވަކި ތަނަކާ މެދު އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ނިންމާނީ ޖެނުއަރީ 2027 ގައި ބޭއްވުމަށް ތާވަލުކުރެވިފައިވާ ކޮންފަރެންސް އޮފް ދަ ޕާޓީސްގެ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވުމުގައެވެ.
މާކަނޑުގެ ދިރުންތަކާއި ސަރަޙައްދުތައް ޙިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރިކުރުމާ އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމާގުޅޭ މުޢާހަދާ(ބީބީއެންޖޭ) ގައި ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ސޮއި ކުރީ 4 ސެޕްޓެމްބަރ 2024 ގައެވެ. އަދި ތަސްދީގް ކުރީ 24 ސެޕްޓެމްބަރު 2024 ގަ އެވެ. ދިވެހި ރާއްޖެ ހިމެނެނީ މި މިއުއާހަދާ ތަސްދީގްކުރި ފުރަތަމަ 10 ގައުމުތެރޭގައެވެ. އަދި ރާއްޖެއަކީ، ދެކުނު އޭޝިއާގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން މި މުއާހަދާ އެންމެ ފުރަތަމަ ތަސްދީގް ކުރި ގައުމެވެ.
ބީބީއެންޖޭ މުޢާހަދާގެ ދަށުން ބޮޑެތި ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު ޤާއިމުކޮށްފައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކަނޑާ ގުޅޭ ފަންނީ މަޢުލޫމާތު ހިއްސާކުރުމާގުޅޭ ކަންތައްތައްތަކާއި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅިގެން ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާ ގުޅޭ ޝަކްލީ ކަންތައްތައް އެ މުޢާހަދާގައި ހިމެނިފައި ވެއެވެ. މި ކަންތައްތަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުން ލިބޭ މަންފާތައް ޙިމާޔަތްކުރުމަށް މުހިންމު ކަންތައްތަކެއްކަމަށްވުމާއެކު، މި މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވުމުން ދިވެހިރާއްޖެ އަށް ނުހަނު ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގައި ހިމެނޭ އެންމެހައި ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ޚިމާޔަތްކުރުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވަރަށް މަތީ މަސްޢޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައިވާއިރު، އެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ހިމާޔަތްކުރުމުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ބޭރުގައި ހިމެނޭ ސަރަޙައްދު ޙިމާޔަތްކޮށް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރަމުންދާކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ އެ މަސްޢޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
